Mostrando entradas con la etiqueta sustentabilidade. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta sustentabilidade. Mostrar todas las entradas

domingo, 26 de mayo de 2013

A SUSTENTABILIDADE ESGAZADA

Insistamos coesta imaxe da xunqueira do Lérez na que se pode aprecia-lo sistema de meandros vivos. Mentres a xunqueira respiraba coas mareas, a sustentabilidade da ría estaba garantizada, pero desecárona case ó completo e, ridículamente, construíron nela o Auditorio, asentaron institutos e un campus universitario, que deberían ter data de caducidade se verdadeiramente se quer apostare pola dita sustentabilidade, en equilibrio aquí xa imposible. E se o Worldwatch Institute, no seu estudio do 2012, analizaba as pautas pra ir cara unha prosperidade sostible, desta volta se pronuncian algús dos seus especialistas sobre a cuestión de si esa sustentabilidade pode ser índa posible. En Pontevedra, non, cruzadas unha serie de líneas roxas que os iluminatti do concello aínda dibuxan como actuaciós "pra novos e idílicos solpores", unha especie de definición prás distintas burremias nas que poidan aínda pensare. E a oposición sen ideas (talvez sen honestidade) pra maxinare unha táctica coherente contra un goberno hai tempo sonado. 

Pontevedra, 27.05.2013
Entrada n. 1668
Artículo semanal no Diario de Pontevedra  

A sustentabilidade esgazada,
por Xesús López Fernández

            Esgazar, esguizar, esbronzar, esgarduñar, rachar, rabuñar, etc., son infinitivos de verbos galegos que, inda con variada polisemia, valen prá alusión á situación de esnaquizamento, de esbandallo no que parece ter sucumbido o equilibrio ambiental, a sustentabilidade á que tanto aluden nas súas prédicas os nosos políticos ó tempo que se cargan, de cada volta, novas tenzas da nosa realidade ambiental, algo que levamos non poucos anos tocando nas nosas colaboraciós. Este ano, o Worldwatch Institute, sempre crítico, cuestiona con especial acento na publicación de “A Situación do Mundo 2013” cando fala da sustentabilidade que xa aparece no título e formula unha pergunta, case un clamor: “¿Aínda é posible a sustentabilidade?”.E non faltan voces no Ecoloxismo mundial que piden un compromiso real coa Terra, alén das políticas dos Estados que parece queren poñere ó Planeta contra as cordas.   

            Venme á memoria, desta volta, o relembro de diversos libros de autores comprometidos: “A Terra en xogo”, de Al Gore, no que antr´outras cousas nos relata cómo o mar de Aral, un mar salado, interior, aparecía xa condenado á morte; “A Salvación do Planeta”, de varios autores do Worldwatch, unha especie de catecismo prá recuperación dos ecosistemas dos que depende a humanidade e que están sendo arrasados polo mundo empresarial que non dubida na defensa dos seus intereses egoístas, aínda que eso significa deixa-la Terra inhabitable, ousando incluso falare de sustentabilidade; “El equilibrio roto” (e outros ensaios), do Prof. Bermejo Martínez, que me propoño tocar en próximos traballos, vai sobre “cousas” acontecidas na nosa terra e, de momento, deixemos como comentario o que fai o seu prologuista, Xerardo Estévez Fernández, cando dí que o home preocupouse fondamente polo presente das cousas, pola problemática ambiental, que as súas opiniós son unha aposta polo futuro.

            “A sustentabilidade implica non ter que decir nunca “síntoo” ó futuro”. Trátase dunha frase do presidente do Worldwatch Institute, Robert Engelman, un dos autores da obra que acaban de presentaren. “¿Imos ter un futuro digno? Temos que comezar a sermos honestos ó respecto, xa que estamos a especulare co futuro coa creencia de que podemos ter unha prosperidade célere agora”, dixo Engelman, quen ademáis calificou a situación actual de “burbulla do sustentable”, xa que “todo é sustentable, coches, negocios, Olimpiadas, cidades, roupa, deseños”, afirma o home a modo de queixa ó tempo de sinalare que este abuso tiña pasado de preocupante a descorazonador, que mesmo a xeneralización do uso do concepto do sostible tiña restado esencia ó mesmo pra convertilo en etiqueta pra productos e proiectos, simplemente algo menos malos que as alternativas das que viñamos botando man. 

            Insisten os autores do libro en que hai que usar críticamente o término “sustentable” e deixare de vivir na “negación” de que o actual estilo e  consumismo irracional non vai traer consecuencias. “Os problemas están en camiño”, comenta Tom Prugh, codirector do proiecto no que se propón como obrigatoria a transformación nun movemento social forte dos partidarios do cambio de desenvolvemento actual, como foi o da defensa dos dereitos civiles nos EE.UU. É máis, afirma outro codirector da obra, Erik Assadourian, “É necesaria unha segunda revolución democrática”. En “A Situación do Mundo 2013” apóstase pola deslexitimación do uso dos combustibles fósiles; optan polas enerxías renovables e fan demanda da protección da biodiversidade e maior educación sobre qué comer, porque o “sistema global alimentario está esnaquizado”. No libro afírmase que, se nada cambia de forma drástica, vai aumentare o número de emigrantes e refuxiados que fuxan de conflictos. Incluso cuestiónase, a longo prazo, a supervivencia da nosa civilización. A vida sobre o planeta vai continuar, pero a sociedade humáa quedaría seriamente esmagada, e hai que evita-la súa desaparición, apunta outro dos autores, Kim Stanley Robinson, de ciencia ficción. E decir que o noso ecosistema cheira a morte non é ciencia ficción.    

jueves, 23 de mayo de 2013

O ABANDONO DAS ALDEAS

Son máis de tres mil as aldeas galegas abandonadas ou con poboación nalgún caso representada por un ou dous habitantes. E pensar que algunha delas foi unha verdadeira unidade de subsistencia e sustentabilidade.....Botando man do enceto dun poema de Curros poderiamos decir: "Da aldea lonxana fumegan as tellas,/ detrás dos petoutos vai póndose o sol.../ Retornan prós eidos coa noite as ovellas/ tiscando das veigas o céspede mol..... (ou así...). Se houbera ovellas habería tamén homes....

Pontevedra, 23.05.2013
Entrada n. 1666 do blog
Artículo semanal, publicado no D. de Pontevedra do luns 20.05


O abandono das aldeas,
por Xesús López Fernández

            Hoxe hai en Galicia máis de 1400 aldeas abandonadas e outras 2000 ó borde da desaparición. Algunhas están no mercado inmobiliario como verdadeiras gangas. E aparecen compradores de diversos países: ingleses, noruegos, incluso rusos. Mesmo a jet-set está interesada en lle toma-lo pulso á natureza, en se meter na paisaxe e formar parte dela. E tamén hai xentes que, a consecuencia da crisis e por estaren na gran nómina do paro, inician un certo retorno ó rural. Aínda hai pouco que comentabamos esa tendencia do retorno ó terruño dos golsados da economía industrial e de servicios, dispostos a comezare unha nova andaina, a ensaiar na economía verde, sen sabere que xa no Cumio de Río Janeiro 1992 se aconsellaba a reconciliación antre ecoloxía i economía, a posta en marcha dunha verdadeira economía ecolóxica porque a nosa civilización estaba a punto de colapsar, de reventar. ¿Pero con qué medios se pode reverti-la situación nunha terra como a nosa, hai tempo derrotada?

            Moitos orates da política non souberon senta-las bases pra esa sustentabilidade da que tanto falan, a sustentabilidade que estaba encereñada, maridada coa economía agrogandeira e coa pesca e marisqueo. E a ver qué fan agora pra repararen tanto mal derivado das súas políticas. Porque a volta ó rural tense convertido nunha opción obrigada, pode que incluso barata prás familias aganadas polo paro, a crisis e o coste de vivir nunha gran cidade, ou non tan grande, ónde os fluxos dinámicos foron morrendo, matando así os viveiros de traballo. ¿Pódese decir que tamén as cidades están a completaren un ciclo, fracasadas xa como marco de riqueza e convivencia? Pero aínda outando polo retorno ó rural, ¿quén vai ser capaz de reconvertire as vellas aldeas, hoxe apagadas, en unidades de producción? Que haxa xentes que practican con éxito a agricultura ecolóxica e colocan os seus productos nun mercado próximo; que haxa tamén xentes que tornen ó pastoreo, non indica que esas aldeas abandonadas volvan a se enchere de vida, perdidos en moitos casos ata os nomes dos lugares, das fincas e desnaturalizada a vexetación clímax.

            Esto queda dito porque aínda hai xente que mantén o discurso dunha reforestación estúpida,  causa talvez da morte de non poucas aldeas. E, curiosamente, na gran bolsa do mercado inmobiliario están, ademáis de pequenas aldeas, pazos e casas rurales, fracasado ás veces o ensaio de cambio de economía dalgunhas familias. E se temos en conta que en 2052 aldeas sobreviven un ou dous habitantes atopámonos nunha situación verdadeiramente dramática: 3460 pobos abandonados ou a punto de morrer, cifra moi importente aínda tendo en conta que en Galicia están radicados o 60 por cen dos núcleos de poboación do país.  Xa na época de Fraga pensárase na posible venta de núcleos abandonados, sen resultado, pero parece que agora, con internet e as axencias inmobiliarias como mediadoras, estáse a concretare un negocio certo. De tódo-los xeitos, se non se fixa poboación nas vellas aldeas, xentes que lle tomen o pulso á labranza, imos seguir en caída libre. Pero esperamos que o retorno xa dou comezo. Aínda que a nova savia fale outras linguas.

            Os espíritos de Clutamo e Lovesio que F. L. Cuevillas describe en “Noite na Citania” han seguir agochados no seu monte, o monte das casarellas que decían xentes xa mortas, pero seguro que axexantes a si se produce a chegada de novas vidas; se de novo bate nos seus oídos o aturuxo, o berro de loita que marque nesta  alborada nacente a revitalización da aldea. Eles han saber de sustentabilidade, polo menos da practicada nos eidos por eles conocidos; poden mesmo presentir que, convertída-las cidades en trampas, as novas xeneraciós se aferren ás aldeas como táboa de salvación, de reencontro coa terra nutricia, de diálogo coa natureza. Clutamo e Lovesio han poder notariare este momento. Se fose posible o diálogo, poderían incluso mostra-lo nome das cousas, dos lugares, leiras, muíños, regatos…

miércoles, 15 de julio de 2009

Futuro da Biodiversidade [13.07.2009]

Unha arboricultura pensada pra arrequece-lo chan e formar humus, terra vexetal, á par que pra purifica-la atmósfera, sería factible pra enfria-lo planeta. Dibuxo informático de Xesús López titulado "Follas prá terra e pró ceo azul".
-
Pontevedra, 15.07.2009
-
Entrada n. 1011 do blog
-
Artículo semanal publicado no Diario de Pontevedra do pasado 13, luns.
-
Futuro da Biodiversidade,
por Xesús López Fernández
-
Difícil abordar este tema na súa amplitude no espacio dun breve artículo de opinión, no que apuntaremos, si acaso, algunhas ideas, porque a Biodiversidade está a perder moitos dos seus rexistros i estímase que poden desaparecer en torno a 17000 especies dos universos botánico e animal. O CO2 pode té-la culpa do denostado cambio climático, que voces críticas tamén cuestionan, que apelumbran ou albiscan incluso o nacemento dunha nova glaciación. Todo é opinable. Mais de momento a Terra está como alouleada, atordoada, e moitas especies en retirada. A perda de boscos primarios, en especial o retroceso da húmeda Amazonia, pode sé-la gran causa dunha nova e anárquica climatoloxía: grandes chuvias en alternancia con delongadas secas que teñen obrigado mesmo, en Kenya, ó abandono de cultivos de ciclo longo [o trigo], por outros de maduración máis corta [fabas] que abordan inmediatamente despois das chuvias.

Ante os abusos do poder contra o planeta, en non poucos países comezaron a se formaren “movementos de xusticia climática”, dos que poderiamos traer aquí máis dun exemplo. Son agrupaciós de base, auto-organizadas, orientadas cara acciós moi visibles, na defensa dos seus dereitos máis que cara á investigación. Según o estudio do Worldwatch Institute sobre a Situación do Mundo 2009, defínense estes grupos de persoas como “marxinadas económicamente”, “desfavorecidas”, ou “probes”, e depende a súa subsistencia de sectores económicos moi sensibles ó clima, como o agrícola, o forestal e o pesqueiro. Pero algús logros sí que son presumibles ou poden ter xa unha certa presencia. Existe un lema, un verdadeiro brado destes colectivos; o de que “¡unha agricultura sustentable é posible pra enfria-la Terra!”. Eso implicaría un claro compromiso na creación de postos de traballo na economía verde, seguindo xa un pouco o camiño trazado por diversas actuaciós reforestadoras.

Nese sentido pódese decir que nos agarda un futuro esperanzador. Unha certa mística reforestadora está en marcha e calcúlase que na fin deste 2009 teranse prantado sobre 7.000 millós de árbores; que o éxito desta primeira campaña global vai traer consigo unha masiva prantación en todo o mundo. E os primeiros logros na reforestación de rexiós do trópico poden ser definitivos pra nos mostrare que no mundo existe o espírito e o compromiso necesarios pra cambia-la tendencia actual. Calcúlase que a partir do 2025 vai baixare célere o CO2 atmosférico, que incluso teremos aprendido a vivir con outro ritmo, máis vagariño, con máis seguridade e menos angustia no canto de permanecere escravos do patrón de economía consumista. Teremos superado intereses de grupos de presión e debates centenarios sobre o sistema económico, pra construire un mundo dinámico e pometedor. Ante a xuventude hoxe aparcada abrirase un futuro ilusionante.

Todo moi en esquema. Pero aínda non temos definido o noso futuro inmediato e os centros de investigación traballan na creación de bancos de vida pra compensa-los estragos causados ós ecosistemas e ás especies que os habitan co mantenemento de entornos similares noutras zonas. A idea naceu a consecuencia da protección das zonas húmedas nos EE.UU., da man de Auga Limpa e da Normativa do Corpo de Enxeñeiros do Exército do país, no que calquera que queira construire ou dragar un humedal considerado de interese precisa dun permiso das autoridades ambientalistas. Unha das condiciós é que a construcción non vai danar ó humedal ou, si o dano é inevitable, que compense o perxuicio creando ou recuperando un humedal semellante, ou de máis extensión. Xa noutra dimensión i en relación coa posible reintroducción dos cabaliños de mar ou narizós na ría d´Arousa, comentemos que o CSIC acaba de depositar alí dez exemplares criados en cautividade, a ver si se adaptan. Parece moito prós cabaliños, moito mar. Unha nota simpática, pois tamén están na Biodiversidade.

miércoles, 19 de diciembre de 2007

MEDIO AMBIENTE I ELECCIÓS [5.06.1999]

Foto de Camilo Sánchez, Clarín, 31.12.06. Monumentos na Illa de Pascua, dos que se fala no traballo.

Pontevedra, 19.12.2007

O traballo que de seguido vai inserido no blog, aínda sendo do 1999, contén parte da lección que o Worldwatch Institute imparte no seu Estudio da situación do planeta do ano 2005. A lección do que pasou na illa de Pascua pode ser interesante en calquer momento no que se queira poñer en marcha un plan de reforestación e sustentabilidade. ¿Por qué os países perden natureza cando se apagan as aldeas, os verdadeiros relicarios da sustentabilidade e da reciclaxe?


MEDIO AMBIENTE I ELECCIÓS [5.06.1999], por Xesús López Fernández 


5 de Xuño, Día Mundial do Medio Ambiente. Hai escasos días que merquei un libro, “A Situación do Mundo”, o informe do Worldwatch Institute correspondete ó ano en curso. Como tódo-los anos contén unha serie de estudios profundos sobre a saúde do planeta. A revolución medioambiental parece inaprazable e o estudio insiste en que as empresas intelixentes terán de apostar pola reciclaxe e mái-la reutilización, ou carecerán de futuro. No libro fálase do hidróxeno como a posible enerxía que ven. E diversos medios daban estos pasados días a primicia dun novo tipo de motor que traballa con enerxía acústica. Pero, tornando ó libro, limitarémo-lo interese de hoxe a unha cita ilustrativa en torno ó misterio da illa de Pascua, que sintetizaremos como sigue

Hai cousa de 1.500 anos vivían na illa uns 7.000 polinesios, que foran constituíndo unha complexa sociedade agrícola. Aínda que semiárida, o clima da illa fora mellorando gracias ós seus exuberantes boscos, que retiñan a humedade. Os habitantes vivían en pequenas aldeas, cultivaban prantas, collían peixes, criaban galiñas. O seu leigado son as famosas estatuas de obxidiana, de oito metros de altura, que os poboadores da illa foron transportando ó través da mesma valéndose de troncos a modo de rodamentos. As estatuas, chamadas “ahu”, son a única pegada coa que se encontraron os primeiros europeos en chegar á illa. A comunidade polinesia tiña desaparecido porque a súa prosperidade primeira demandara máis terras de labor... O chan tornárase árido e, sen madeira pra construiren barcos, sen troncos nen pra transportar máis “ahu”, sen agricultura posible, os poboadores metéranse en covas...Guerra antre as aldeas...Os homes volvéronse caníbales.

O estudio do Worldwatch Institute pergúntase se o caso de Pascua non se pode prantexar a escala planetaria. A desaparición de fronteiras, o crecemento da poboación, a limitación de recursos, a morte de ecosistemas como consecuencia da actuación económica, son motivos de fonda preocupación. Agora prodúcese a alarma das dioxinas chegadas de Bélxica, que tamén foron noticia no meu traballo anterior e que o lector pode levar prá súa casa, tal vez, se merca leite de orixe francesa. Lembremos, senon, a noticia do cerre de tres incineradoras en Francia, Lille, polo Ministerio de Medio Ambiente daquel país, o pasado 1998, por esa causa. Pero é que a presencia de dioxinas na nosa ría tamén foi demostrada por un laboratorio inglés, collidas aquí as mostras por un comando de Green Peace. ¡E os partidos en campaña a pasar do tema medioambiental, salvo o pequeno “flash” de EdeG/Os Verdes! 

O coidado do medio ambiente é necesario se queremos pensar nun turismo de calidade, en algo máis que en pasear ós xubilados e prexubilados do Inserso pola zona vella --o que chaman turismo “diesel”, moito camiño e pouco consumo--, que son informados por unha guía turística de que as catalpas da praza da Verdura son realmente “tilos”, ou que perguntan na rúa de San Román se están en Ourense. E neste caso case acertan, porque a persoa perguntada dixo, deixándose ir: “Non, pero nós somos ourensaos.”. Os que está claro non acertaron foron os políticos coa súa campaña. A sociedade agardaba un discurso de salvación, máis decente, que excluíse o canibalismo da illa de Pascua como solución de futuro, morta a despensa da ría.

lunes, 20 de agosto de 2007

IRENE TORRADO E O DESENVOLVEMENTO SOSTIBLE

Pontevedra, 21.08.2007
Abolido en Galicia o desenvolvemento sostible máis alá dos discursos, é penoso ver cómo unha xeógrafa coas ideas claras sobre un concepto que moitas veces é difícil de entender, teña que se ausentar pra traballare noutro país, a República Dominicá, que por certo ten un cobizoso plan de aggiornamento basado no desenvolvemento da Axenda 21, que como sabemos é algo que hai que explicar a sectores amplios da poboación pra que, en definitiva resulten verdadeiramente implicados.

A Axenda 21 parece algo completamente esquecido na nosa terra, como realmente podemos apreciar na mensaxe oca, balaínza, das Consellerías de Pesca e Medio Ambiente ou nalgús dos proiectos da consellería da Vivenda.
Mellor, máis claro, leé-las declaraciós da nosa xeógrafa. O que queira ver de qué vai a Axenda 21 do país no que Irene Torrado vai traballar, pódea atopar en Internet.

Os nosos políticos poderían, han poder tomar algunha lección sobre desenvolvemento sustentable durante as visitas que han facer, seguro, ó presidente Zapatero, que se vai instalar no País d´Os Oscos, en Asturias, onde o desenvolvemento sostible é unha realidade. Polo menos han poder aprecia-lo esforzo de Asturias, tanto n´Os Oscos como en Taramundi ou en Grandas de Salime. Algo han aprender, seguro.

A noticia que sigue foi publicada en El Correo Gallego do 17.8.07. Por Olaia González.

Irene Torrado, la joven geógrafa seleccionada para participar en un proyecto en Iberoamérica  FOTO: Fernando Blanco

Irene Torrado es una joven geógrafa de 27 años que a finales de septiembre se va a la República Dominicana a trabajar en un proyecto de ordenación territorial, dependiente del Ministerio de Medio Ambiente.

A Irene siempre le interesó todo lo que tiene que ver con el desarrollo sostenible y protección del medioambiente y tras acabar sus estudios en Santiago, hace apenas dos años, se especializó en ordenación territorial y en medioambiente, porque siempre tuvo claro que quería dedicarse "a la cooperación exterior".

Sabedora de las dificultades que supone la entrada en el mundo laboral "me puse en marcha para adquirir la máxima experiencia profesional a través de becas en la universidad y como voluntaria en la ejecución de diferentes proyectos .

La labor que desarrollará dentro del programa Araucaria, el principal instrumento de la cooperación española para la protección del medioambiente, consiste en crear una especie de parque natural para ayudar a la población a que aproveche los recursos naturales como forma de desarrollo, y todo ello sin que la zona quede degradada. "Tratamos de involucrar a la gente de allí para que sepan aprovechar los recursos y cuando termine el programa sepan hacerlo y desarrollarlo más".

Aunque se siente un poco nerviosa por la incipiente partida, Irene asegura que "este tipo de proyectos te enriquecen personalmente" y es por ello por lo que ha decidido dar este paso, porque asegura encontrarse "en el momento profesional justo".

Irene ya había intentando hacerse con esta plaza el año pasado "pero no tenía la experiencia profesional suficiente", así que siguió trabajando con una beca para la universidad pensando en intentarlo de nuevo este año porque "creo que la plaza está hecha para mí, cumplo con el perfil que buscaban". Una buena oportunidad para la joven geógrafa que no descarta seguir trabajando en el extranjero con la Agencia de Cooperación Internacional, aunque, eso sí, la "apena no poder quedarse a trabajar en Galicia".

PROYECTOS

"Aquí mi área está politizada"

Ante la posibilidad de desarrollar su futuro profesional en Galicia, Irene afirma que "le daría pena no trabajar aquí, pero la ordenación del territorio y la protección del medioambiente es muy política". Mientras pueda, Irene quiere hacer las cosas porque estén bien y no "por intereses partidistas ni económicos"

La joven geógrafa asegura que "aquí ya nos hemos cargado el desarrollo sostenible" y es por esto por lo que quiere ayudar a otros países para "que no estropeen lo que nosotros ya hemos destrozado", a lo que añade: "Sé que yo no puedo cambiar las cosas, pero por lo menos sí ayudar a que en otros sitios las hagan bien" .